Depremzedeye rant kuşatması
MeRaL Tarafından bu Haber Siteye Eklenmiştir. Perşembe, 26 Ocak 2012 13:17
Ankara - AKP Hükümeti'nin Van depreminin ardından gündeme getirdiği, ”Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Kanun Tasarısı”nda yer alan, “Bakanlık, TOKİ veya İdare tarafından acele kamulaştırma yoluna da gidilebilir” ifadesi mülkiyet hakkına karşı ciddi bir tehdidi de gündeme getirdi. Tasarıyla birlikte, ‘Anayasaya aykırılık’ ve ‘mülkiyet hakkına tehdit’ tartışmaları da başladı.Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından hazırlanarak Meclis’e sunulan tasarıda ’gönüllülük’ esasının temel olduğu vurgulanmasına rağmen, binaların yıktırılmasına ilişkin hükümde, “... verilen süre içinde yıktırılmayan yapılar, idari makamlarca yıktırılır” ifadesinin yer alması, depremle büyük bir ekonomik darbe yiyen Vanlılar'ın iradesi dışında evlerinin kamulaştırılmasının da önü açılıyor.
YANDAŞLARA RANT
Vatandaşlarla ”anlaşmazlık halinde” gibi depremzedeleri pazarlığa zorlayan ifadelerin olduğu tasarıda yer alan, “Bakanlık, TOKİ veya İdare tarafından acele kamulaştırma yoluna da gidilebilir” hükmü ise mülkiyet hakkına karşı ciddi bir tehdit oluşturuyor. AKP'nin bu yolla ucuza kamulaştırılacak arazileri kendi yandaşlarına rant sağlamak amacıyla kullanılacağı iddia ediliyor.
Tasarı'nın 5'inci Maddesi'nin 1'inci Fıkrası'nda, tahliye ve yıktırma işlemlerine ilişkin olarak, “Riskli yapıların yıktırılmasında ve bunların bulunduğu alanlar ile rezerv yapı alanlarındaki uygulamalarda, öncelikli olarak malikler ile anlaşma yoluna gidilmesi esastır” hükmüne karşılık, aynı maddenin 3'üncü Fıkrası'nda, “...verilen süre içerisinde yıktırılmayan yapılar idari makamlarca yıktırılır...” hükmü mülkiyet hakkına müdahaleye olanak sağlıyor.
Öte yandan tasarının 6'ncı maddesinin 1'inci Fıkrası'nda, “Yeniden bina yaptırılmasına, payların satışına, kat karşılığı veya hasılat paylaşımı ve diğer usuller ile yeniden değerlendirilmesine paydaşların en az üçte iki çoğunluğu ile karar verilir” deniliyor.
Aynı Madde'nin 2'nci Fıkrası'nda, “Üzerindeki bina yıkılmış olan arsanın maliklerine yapılan tebligatı takip eden 30 gün içinde en az 2/3 çoğunluk ile anlaşma sağlanamaması halinde, gerçek kişilerin veya özel hukuk tüzel kişilerinin mülkiyetindeki taşınmazlar için Bakanlık, TOKİ veya İdare tarafından acele kamulaştırma yoluna da gidilebilir” hükmü bulunuyor.
YASA YOLUYLA GASP
Bu ifadeyle, depremle hemen tüm, birikimlerini yitiren, büyük bir bölümü Van'ı terk etmek zorunda kalan vatandaşların malları yasa yoluyla alenen gasp edilmek isteniyor.
Yasa tasarısında yıkılacak olan ‘riskli yapıların’ kim tarafından ve nasıl belirleneceğine ilişkin hükümler de bir başka eleştiri konusu. Tasarı, riskli alanların büyükşehirlerde, büyükşehir belediyesince bizzat veya ilçe belediyeleri aracılığıyla yapılmasını veya yaptırılmasını öngörüyor.
Ancak bununla birlikte riskli yapıların TOKİ ve idare tarafından tespit edilmesinin istenebileceğini de düzenleyerek yerel yönetimi devre dışı bırakmayı amaçlıyor. Bu hükümde, büyükşehir belediyelerinin riskli yapıları belirleme konusunda taşeron kullanabilecek olması, ancak buna ilişkin kıstasların belirlenmemiş olması dikkat çekiyor.
Buna göre bu işle ilgili taşeronun nasıl seçileceği ve riskli alanların hangi bilimsel kriterlerle belirleneceği konusundaki belirsizliğin altı çiziliyor. Bu hüküm, rant elde edilebilecek alanlarda keyfi uygulamalar yapılabilmesinin önünü açabileceği endişeleriyle eleştiriliyor.
İMO'DAN ELEŞTİRİ
Tasarısıyla ilgili değerlendirme yapan İnşaat Mühendisleri Odası (İMO), tasarıyı hazırlayan bakanlığın kendileri de dahil tüm ülkenin imar ve yapılaşma faaliyetlerini baştan aşağı değiştirecek böyle bir yasa hazırlığında konunun birinci dereceden muhatabı olan yerel yönetimlerden, meslek odalarından ve üniversitelerden görüş almamasını eleştirdi.
Riskli alan belirlenmesinde öne çıkan unsurun ‘zemin yapısı değil, üzerindeki yapılaşma’ olması gerektiği vurgulanırken, riskli yapıların tespiti, TOKİ’nin yasa tasarısındaki yeri, tasarının diğer tüm yasalardaki aykırı hükümleri by pas eden kapsamı konularında da İMO tasarıyı eleştirdi. İMO yetkilileri, “Yürürlükteki tüm yasal mevzuatı devre dışı bırakacak şekilde hazırlanan tasarı ile kentsel dönüşüm uygulamaları, sağlıklı bir kentsel yenilenmeyi sağlayamayacak, başta metropoller olmak üzere, tüm ülkemizi bir rant alanı haline dönüştürecek. Kentsel dönüşüm yapılırken, afet riskinin yanı sıra bölge halkının ve kamu yararının korunması gerekmekte iken tasarıda bu durum göz ardı edilmiştir” dediler.
ANF
